از مبانی تاثیر گذار آرمان‌ها تا ضبط نفس

 

 Wed.M.1

پنجمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت «الگوی پایه پیشرفت»، در مرکز همایش‌های کتابخانه ملی، بعد از نشست افتتاحیه و سخنرانی‌های نشست، با ارائه مقالاتی در سالن‌های مرکز همایش دنبال شد.

در سالن 1، در حوزه تبیین، نقد و ارتقای پیش‌نویس سند الگوی پایه پیشرفت در بخش مبانی، آرمان و رسالت، پژوهشگران و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها مقالات خود را ارائه دادند.

 

مبانی نظری مهم و تاثیرگذار آرمان‌ها

نظام آرمان‌های الگوی پایۀ اسلامی ایرانی پیشرفت، عنوان مقاله آقایان حجت‌الاسلام دکتر سیدحسین میرمعزی، دکتر حسین رمضانی، حجت‌الاسلام دکتر حمید رضا شاکرین، اعضای هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی بود که در بخش مفاهیم، به"الگوی پایة اسلامی ایرانی پیشرفت"،"نظام آرمان‌های انسان" و "نظام آرمان‌های اجتماعی" می‌پرداخت. این که نظام آرمان‌های اجتماعی الگو مبتنی بر مبانی نظری اسلامی چیست؟ سوال اصلی پژوهش یاد شده بود که با گزارش فهرست مبانی نظری مهم و تأثیر گذار در آرمان‌ها، ارائة منطق طبقه‌بندی ارزش‌های انسانی از دیدگاه اسلام بر اساس مبانی، تبیین نظام آرمان‌های انسان از دیدگاه اسلام با استناد به کتاب و سنت، ماهیت و هویت جامعه و ارتباط آن با افراد، ارائة منطق طبقه‌بندی ارزش‌های اجتماعی و تبیین نظام آرمان‌های اجتماعی به پاسخ می‌رسید.

به اعتبار این مقاله جامعه دارای هویتی تألیفی و در هم تنیده از انسان‌ها و اعیان و نهادها و ساختارها و فرآیندها است. انسان‌ها جزیی از جوامع‌اند و اجزای دیگر را نیز انسان‌ها ساخته یا تعریف و اعتبار می‌کنند.انسان‌ها موجوداتی مختارند و می‌توانند اعیان و نهادها و ساختارها و فرآیندها را به گونه‌ای که می‌خواهند ساخته و تعریف یا اعتبار نمایند. از آنجا که از دیدگاه اسلامی انسان‌ها مکلف به حرکت در جهت آرمان‌های پیش گفته هستند باید بقیة اجزاء و عناصر جامعه را نیز به گونه‌ای بسازند که زمینه‌های لازم برای حرکت اختیاری همة انسان‌ها در جهت آرمان‌ها فراهم آید.

 

بنیادهای سازنده هویت ایرانی

جستاری نو در مبانی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت،  عنوان مقاله دکتر زهره کاظمی و آقای سعید افشارنیا بود. در این مقاله این سوال مطرح می‌شود که «چرا این مسئله اساسی، مغفول مانده که در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، آیا انسان موجودی صرفاً مکلّف است؟ آیا موجودی صرفاً مُحِق است؟ یا حق و تکلیف به موازات یکدیگر مورد لحاظ است؟»در این پژوهش نژاد و قومیت، تاریخ و حافظه فرهنگی، میراث معنوی، فرهنگ عمومی، هویت اجتماعی (برقراری روابط دوستانه وارتباطات گسترده)، نظام و محتوای آموزشی، نظام خانوادگی و ثبات فرهنگی به عنوان محورهای نرم افزاری و اقتدار ملی، هویت سیاسی، دانش و فنون بومی ایرانی و زادگاه و سرزمین (ایران زمین، ملک ایران، ایرانشهر) به منزله محورهای سخت افزاری و بنیاد های سازنده هویت ایرانی مطرح می‌شوند. این مقاله چند پیشنهاد نیز دارد که مهم‌ترین آنها عبارتند از: در ترسیم ابعاد مختلف الگو حقوق طبیعی مورد عنایت و توجه ویژه قرار گیرد و توجه به ویژگی های عنصر ایرانیت در تدوین بخش های مختلف الگو از بایسته های ضروری است.

 

افزودن مطالعات عرصه‌ای

درآمدی بر منطق تدوین مبانی الگوی اسلامی – ایرانی، عنوان مقاله دیگری است که حجت‌الاسلام دکتر حمیدرضا شاکرین به صورت مستقل ارائه کرده است. بر طبق این مقاله مبانی نظری مطرح شده در سند الگو به ترتیب عبارتند از: مبانی خداشناختی، جهان‌شناختی، انسان‌شناختی، جامعه‌شناختی(و فلسفه تاریخ)، ارزش‌شناختی، دین‌شناختی. زیرساخت‌های نظری و بنیادینی که نظریه و الگوی پیشرفت، آرمان‌ها، راهبردها، اصول و قواعدش بر آنها مبتنی است، در این پژوهش مورد بررسی قرار می‌گیرد. به اعتبار این مقاله، بر اساس مبانی می‌توان آنچه را که با نگرش اسلامی ناسازگار است و نباید در الگو راه یابد مشخص ساخته و خارج ساخت. پژوهش حاضر به دنبال آن دسته از زیر ساخت‌های اسلامی است که بر اساس آنها بتوان نظریة پایة اسلامی پیشرفت (تعریف، هدف،....) را کشف و با افزودن مطالعات عرصه‌ای و بررسی‌های محیطی بتوان الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت را طراحی کرد. این پژوهش اذعان دارد بسیاری از مسائل اساسی الگوی پیشرفت که می‌بایست از طریق مراجعه به مبانی پاسخ یابد به خوبی روشن و آشکار نگردیده است. بنابراین صبورانه و بتدریج با مسائل الگو آشنا شده و آنها را با مبانی پیوند زد و با ایجاد رابطه دوسویه بین آنها به تکمیل و تنقیح مبانی پرداخت.

 

تقویت ضبط نفس در جامعه هدف

جایگاه ضبط نفس در هندسه انفسی الگوی پایه پیشرفت، عنوان مقاله دکتر میثم اکبرزاده عضو هیأت علمی دانشکده حمل‌ونقل دانشگاه صنعتی اصفهان است. در این پژوهش مواردی نظیر این که  انسان برای حرکت فردی و جمعی به سمت اهداف خود با موانع درونی و برونی مواجه است و وجود این موانع و لزوم مواجهه با آنها خود، باعث ارزشمندی سلوک ‌می‌شود مطرح می‌شود. مقاله اذعان دارد که انسان در سلوک فردی خود به سمت عبودیت الله با جنود جهل (کفر، جحود، قنوط، جور،...) مواجه است و ابزار انسان برای غلبه، جنود عقل (ایمان، تصدیق، رجاء، عدل،...) است. راهکارهای پیشنهادی مقاله یاد شده موارد زیر است:

امتداد و انعکاس مدرنیته در اذهان ایرانی از مهم‌ترین چالش‌های تعالی اجتماعی به سمت جامعه اسلامی است و  دستاوردهای فنّاورانه مدرنیته باعث عدم تعادل بین توان و صلاحیت انسان شده است. دسترسی آسان به رسانه در کنار فواید فراوان، باعث مضرات متعددی ازجمله تباهی اخلاقی و گمراهی سیاسی و اعتقادی می‌گردد و امروزه بشر قادر به وارد ساختن حجم بی‌سابقه‌ای از تخریب به زندگی خود و سایر همنوعان است. به اعتبار این مقاله نظارت بیرونی – اگر چه ضروری – به تنهایی ابزار کارآمدی در برابر امواج فکری و اخلاقی گسیل‌شونده به سمت جامعه ایرانی نیست. ضبط نفس از اصطلاحات کلیدی این مقاله است و این‌گونه تبیین می‌شود: ضبط نفس به معنی ورود مؤثر عامل اراده در تعیین رفتار متناسب با موقعیت‌های مختلف فردی و اجتماعی است. ضبط نفس اگر چه از شئون تقوای الهی است، معنایی عرفی‌تر دارد. ضبط نفس در کنار عامل نظارت باعث رفتار بیرونی منطبق با قانون می‌شود. در مقایسه با نقش عامل نظارت بیرونی، هر چه نقش ضبط نفس در عدم کنش نامطلوب فرد بیشتر باشد، فرد واجد  فضیلت والاتری به شمار می‌رود.یکی از بایسته‌های الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت، به‌ویژه در تعریف نسبت و نحوه تعامل با رهاوردهای مدرنیته، توجه به تقویت ضبط نفس در جامعه هدف است.

 از دیگر مقالات ارائه شده در این سالن، مقاله "رسالت ملت و نظام جمهوری اسلامی ایران" توسط دکتر حسینعلی بهرامی است. پژوهشگر با بیان این که لازمه پایداری و حرکت صحیح هر مجموعه نظام یافته برخورداری از یک ماموریت مشخص است، به تعریف ماموریت و رسالت می‌پردازد و تفاوت‌های این دو اصطلاح را با هم تبیین می‌کند.

 

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید