• 00IMG 6552
  • 0000IMG 6536
  • conference10
  • siasat
  • imani
  • Capture 3
  • IMG 650400
  • 61557546 100
  • IMG 6419
  • 10IMG 6385
  • 00IMG 6372
  • 60234896s
  • حضور دبیر محترم مجمع تشخیص مصلحت نظام در جلسه شورای عالی مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت
  • حضور دبیر محترم مجمع تشخیص مصلحت نظام در جلسه شورای عالی مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت
  • آغاز به کار دهمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با ارائه مقاله‌های تخصصی
  • آغاز به کار دهمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت
  • دهمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با ارائه مقاله‌های تخصصی
  • آغاز برگزاری سیزدهمین کنگره پیشگامان پیشرفت به صورت مجازی
  • یکصدو هشتاد و هشتمین جلسه شورای عالی مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با حضور آیت الله اعرافی
  • سخنرانی رئیس محترم مجلس شورای اسلامی در نشست گفت‌وگوهای راهبردی مرکز الگو
  • سخنرانی رئیس محترم مجلس شورای اسلامی در نشست گفت‌وگوهای راهبردی مرکز الگو
  • سی و چهارمین نشست از گفتگوهای راهبردی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با حضور جناب آقای دکتر علی اکبر ولایتی
  • سی و چهارمین نشست از گفتگوهای راهبردی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با حضور جناب آقای دکتر علی اکبر ولایتی
  • دیدار اعضای شورای‌ عالی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با آیت‌الله سبحانی

برگزیدگان دهمین دوره انتخاب رساله‌ها و پايان‌نامه‌هاي برتر مرتبط با الگوي اسلامي ايراني پيشرفت معرفی شدند.

شنبه, 22 خرداد 1400 10:30
برگزیدگان دهمین دوره انتخاب رساله‌ها و پايان‌نامه‌هاي برتر مرتبط با الگوي اسلامي ايراني پيشرفت معرفی شدند.

هر ساله مركز الگوي اسلامی ايراني پيشرفت با هدف تشویق دانشجویان تحصیلات تکمیلی به پرداختن به موضوع الگوی پیشرفت، از رساله‌ها و پايان‌نامه‌هاي برتر مرتبط با الگوي اسلامي ايراني پيشرفت پس از داوري با اهدای جوايزی نفیس قدرداني به عمل می‌آورد. همچنین از دوره دهم این فراخوان، اعطای امتیازات دیگری شامل دعوت از برگزیدگان مذکور به عنوان سخنران...


ابلاغ الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت درآینده نزدیک

دوشنبه, 10 خرداد 1400 13:36
ابلاغ الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت درآینده نزدیک

به گزارش دفتر ارتباطات و گفتمان سازی مرکز الگو؛ معاون علمی و تقسیم کار ملی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با اشاره به فرایند تدوین این الگو از ابلاغ آن در آینده نزدیک از سوی مقام مقام معظم رهبری خبر داد و گفت: بر اساس این سند ایران در ۵۰ سال آینده جزو ۵ کشور پیشرو در تولید اندیشه و فناوری...


نشست اندیشه ورزی " علوم انسانی و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت"

چهارشنبه, 05 خرداد 1400 09:19
نشست اندیشه ورزی " علوم انسانی و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت"

به گزارش دفتر ارتباطات مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت چهلمین نشست اندیشه ورزی با موضوع "علوم انسانی و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت" روز سه شنبه 11 خرداد 1400 با سخنرانی آقای دکتر یحیی فوزی استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی از ساعت 14 بصورت مجازی برگزار می گردد،جهت کسب اطلاعات بیشتر به پوستر نشست مراجعه کنید.


دهمین سالگرد تاسیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

یکشنبه, 02 خرداد 1400 10:22

تلاقیِ نزدیکِ سومین سال از پنجمین دهه عمر یک نظام سیاسی نوظهور با پانزدهمین قرن هجری شمسی، سرآغاز پایان تدوین اَبَرسندی است که برای نوشتنش مغز تصمیم گیری و بدنه کارشناسی کشوری با تمدنی بزرگ، یک دهه وقت صرف کرد تا نیم قرن آینده اش را به سلامت از وضعیت جاری به وضعیت مطلوب تغییر وضعیت دهدبه گزارش دفتر ارتباطات...


اختتامیه دهمین کنفرانس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

پنج شنبه, 30 ارديبهشت 1400 15:46
اختتامیه دهمین کنفرانس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

دهمین كنفرانس الگوي اسلامي ايراني پیشرفت با تشريح 70 مقاله طي دو روز نشست دقايقي قبل در تهران به كارش پايان داد. با پايان اين كنفرانس مقالات و نظرات مطرح شده جمع بندی و براي استفاده در متن سند و اسناد پشتیبان آن در دستور کار اندیشکده ها و شورای عالی مرکز قرارخواهد گرفت . به گزارش دفتر ارتباطات مركز...


خانم دکتر کاظمی پور "رشد جمعيت ايران از سال 1425 منفي مي شود."

پنج شنبه, 30 ارديبهشت 1400 12:38
خانم دکتر کاظمی پور "رشد جمعيت ايران از سال 1425 منفي مي شود."

عضو هیات علمی دانشگاه تهران گفت: با کاهش نرخ باروری فرزندآوری در ايران كاهش يافته و در صورت استمرار وضعيت موجود رشد جمعيت كشور از سال 1425 منفي مي شود. به گزارش دفتر ارتباطات مركز الگوي اسلامي ايراني پیشرفت، دكتر شهلا كاظمي پور در دهمین كنفرانس الگوي اسلامي ايراني پیشرفت مقاله اي با عنوان تبیین لزوم بازنگری در سیاستهای جمعیتی...


دکتر داریوش محجوبی "جايگاه نوآوری و پیشرفت در الگوي ايراني اسلامي پيشرفت"

پنج شنبه, 30 ارديبهشت 1400 12:29
دکتر داریوش محجوبی "جايگاه نوآوری و پیشرفت در الگوي ايراني اسلامي پيشرفت"

پژوهشگر موسسه تحقیقاتی ای سی سی تگزاس به تبيين نقش و جايگاه دو مفهوم نوآوری و پیشرفت در الگوي ايراني اسلامي پيشرفت پرداخت.به گزارش دفتر ارتباطات مركز الگوي اسلامي ايراني پیشرفت، دكتر داریوش محجوبی در دهمین كنفرانس الگوي اسلامي ايراني پیشرفت مقاله اي با عنوان چیستی «پیشرفت» و نقش «نوآوری» در آن ارائه كرد. وي كه اين مقاله را در...


دکتر خدابخش احمدی "تبيين جايگاه خانواده در سند الگوي اسلامي ايراني پيشرفت "

پنج شنبه, 30 ارديبهشت 1400 12:22
دکتر خدابخش احمدی "تبيين جايگاه خانواده در سند الگوي اسلامي ايراني پيشرفت "

به گزارش دفتر ارتباطات مركز الگوي اسلامي ايراني پیشرفت، دكتر خدابخش احمدي در دهمین كنفرانس الگوي اسلامي ايراني پیشرفت مقاله اي با عنوان ظرفیت سازی تدابیر در دستیابی به خانواده پایدار در تراز تمدن اسلامی ارائه كرد. وي كه اين مقاله را در سالن شماره يك كنفرانس ارائه كرد، گفت: سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در 22 مهرماه 1397، از...


دکتر منصور شاه ولی"بررسی ادبیات الگوی پایه محیط‌زیست "

پنج شنبه, 30 ارديبهشت 1400 11:18
دکتر منصور شاه ولی"بررسی ادبیات الگوی پایه محیط‌زیست "

استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز گفت: مرکز الگوی اسلامی ایران پیشرفت 10 سال را صرف تهیه سند نرم افزاری الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت كرد و رهبر انقلاب آن را اَبَر سند اعلام کردند تا کلیه اسناد بالادستی از آن نشات بگیرند و سال‌های 1400-1398 را فرصت گفتمان نخبگانی برای آن اعلام کردند و اكنون در آخرین سال گفتمانی این...

 

 

بازاندیشی در اعتبار فقهی قانون‌گذاری مجلس

 

 

 

به گزارش دفتر ارتباطات مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت به نقل از شبکه اجتهاد، دبیر اندیشکده فقه و حقوق مرکز الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی در گفتگو با «اجتهاد» مطرح کرد:بازاندیشی در اعتبار فقهی قانون‌گذاری مجلس/ اشکال ‌آیت‌الله گلپایگانی به تقنین مجلس و پاسخ امام.

استاد دانشگاه حضرت معصومه(س) با استناد به قاعده «منطقه الفراغ» تقنین در اموری که با شرع مغایرت نداشته باشد را بی‌اشکال دانست و با اشاره به نامشروع دانستن قوانین مصوب مجلس شواری اسلامی از سوی برخی، علت وجود چنین دیدگاهی را دور ماندن از نگاه عرفی و اجتماعی عنوان کرد.

 

 8528

 

به گزارش شبکه اجتهاد، مجلس شورا در ایران قدمتی بیش از ۱۰۰سال دارد و موجودیت آن ریشه در افکار و اندیشه‌هایی دارد که مبنای شکل گیری انقلاب مشروطه را ایجاد کرده است. نسبت مجلس شورا و دین و همچنین جایگاه فقها و فقه در این مجلس و محدوده قانونگذاری آن همواره فکر فقها و اندیشمندان را به خود مشغول ساخته بود.

اصل شورا و آیات دال بر لزوم مشورت حاکم، یکی از ادله مورد استفاده علما برای اثبات شرعیّت مجلس شورا و قوانین آن بوده است؛ اما این ادله همواره مورد اختلاف و محل نزاع علمی گسترده میان فقیهان عصر مشروطه بود.

جمهوری اسلامی طلیعه شکل گیری حکومتی جدید با استفاده از قالبی کاملا دینی بر مدار منظومه فکری مبتنی بر ولایت فقیه است. مجلس شورای اسلامی بخش مهمی از این نظام جدید محسوب می‌‌شود که اولین دوره آن در ۷خرداد ۱۳۵۹آغاز به کار کرد.

اکنون سوالی که باید پرسید این است که آیا مبنای شکل گیری مجلس شورا در انقلاب مشروطه و عوامل ضرورت بخش به این مجلس در جمهوری اسلامی نیز تداوم یافته است؟ و یا اینکه تغییر ماهیت نظام حاکم و تبدیل آن از نظام پادشاهی مشروطه به یک نظام جمهوری مبتنی بر ولایت فقیه اقتضائات و ادله جدیدی را برای اثبات شرعی بودن آن ایجاد کرده است.

آنچه در ادامه می‌‌خوانید گفت‌وگوی وسائل با حجت‌الاسلام سید علیرضا حسینی استادیار دانشگاه حضرت معصومه(س) و دبیر اندیشکده فقه و حقوق اسلامی مرکز الگوی اسلامی پیشرفت، به مناسبت سالروز افتتاح اولین دوره مجلس شورای اسلامی، در این زمینه است:

مبنای فقهی شکل‌گیری مجلس شورای اسلامی چیست؟

حسینی: مجلس شورای اسلامی از لحاظ فقهی به عنوان یک مجلس مقنن است. از آنجا که تقنین کار خداوند متعال است و این حق عادلانه خداوند است؛ بنابراین در نگاه اول این دو تقنین با هم در تعارض و پارادوکس هستند. حال سؤال این است که آیا چنین دیدگاهی به مشروعیت مجلس ضربه‌ای وارد می‌کند یا خیر؟

اشکال ‌آیت‌الله گلپایگانی به تقنین مجلس و پاسخ امام

قانون‌گذاری مجلس شورای اسلامی در اوایل انقلاب هم محل بحث بود؛ مرحوم آیت‌الله گلپایگانی به این قضیه اشکال گرفتند به حضرت امام خمینی(ره) نامه‌ای نوشتند که تقنین کار شما و مجلس نیست و این کار باید اصلاح شود؛ ما قوه قانون‌گذاری نداریم.

امام خمینی(ره) در پاسخ نوشتند که مجلس شورای اسلامی مجلس مقننه نیست، بلکه مجلس برنامه‌ریز است بنابراین فقها دغدغه این را نداشته باشند که در عرض خداوند متعال یک دستگاه تقنین درست کرده‌ایم.

اما در کنار این نظر فقهی نظر دیگری با عنوان «منطقه الفراغ» از مرحوم شهید صدر وجود دارد. بنده با تحقیق به دست آورده ام که پیشینه این دیدگاه به زمان مرحوم وحید بهبهانی باز می‌‌گردد. در برخی از آداب‌ و سنن اجتماعی، منطقه الفراغ یا منطقه ما لا نص فیه وجود دارد که شارع مقدس در آنها نظر و حکمی ندارد بنابراین انسان‌ها می‌توانند در آن زمینه تقنین داشته باشند.

البته حتما پیش شرط آن این است که در منطقه الفراغ یا در جایی که شارع مقدس در آن زمینه بحثی ندارد، اگر تقنینی صورت می‌‌گیرد نباید منافاتی با احکام شرعی داشته باشد.

کار مجلس پی‌ریزی قردادهای اجتماعی است

در واقع تقنین به این معنا که گفته شد یک نوعی قرارداد اجتماعی است که اصطلاحا به آن «social contrac» می‌‌گویند. بنابراین در قوه مقننه قراردهای اجتماعی پی‌ریزی می‌شود و این کار هیچ اشکالی ندارد؛ این یک امر عقلایی است و بنای خردمندان هم بر این است.

اگر بخواهیم بگوییم که این کار تقنین است، می‌‌توانیم از آن دفاع کنیم و مادامی که با نصوص شرعی منافاتی نداشته باشد مشروعیت فقهی هم دارد.

بنابراین محدوده قانون گذاری تا جایی است که منافاتی با شرع نداشته باشد؟

حسینی: بله، تا زمانی که مغایرت با شرع نداشته باشد هیچ اشکالی ندارد و بشر می‌تواند بر اساس بنای خردمندان و عقلا تقنین کنند. به طور مثال نمی‌‌توانیم قوانین راهنمایی و رانندگی، تقنین بدانیم به آن معنا که خداوند تقنین می‌‌کند، نه این قراردادی اجتماعی بین شهروندان است که می‌‌گوید مثلا اگر چراغ سبز شد می‌‌توانید از تقاطع عبور کنید.

شباهت نظریه روسو به نظریه منطقه الفراغ

این همان نظریه‌ای است که ژان ژاک روسو ارائه کرده است البته می‌‌توان گفت نظریه روسو نیز همان نظریه «منطقه الفراغ» ما در علم اصول است؛ البته او کمی آن را شفاف تر کرده است.

نسبت شورا و رأی اکثریت در تصمیم گیری‌های حکومت اسلامی چیست؟ آیا رأی اکثریت مشروعیت دارد؟

حسینی: رأی اکثریت، به این معنا که بگوییم هرکجا اکثریت جمع شدند و نظری دادند مشروعیت دینی پیدا می‌کند، درست نیست و در ادبیات دینی ما هیچ جایگاهی ندارد اما در ادبیات سیاسی این مسأله بحث می‌‌شود و به نوعی با فقه السیاسه پیوند می‌خورد.

تنفیذ؛ نقطه تلاقی مقبولیت سیاسی با مقبولیت شرعی

توضیح اش این است که ما یک مشروعیت و مقبولیت سیاسی داریم که اصطلاحا به آن «legitimacy» می‌‌گویند. این مشروعیت را رأی حداکثری می‌تواند ایجاد کند همانطور که در انتخابات ریاست جمهوری مردم به شخصی رأی می‌دهند. در اینجا این اشکال مطرح می‌شود پس با وجود رأی اکثریت تنفیذ حکم دیگر چیست؟

رأی حداکثری به معنای عام، یعنی نصف بعلاوه یک یا اکثریت نسبی به این معنا است که توده مردم و شهروندان نسبت به یک مسأله‌ای نظری می‌دهند، این به نوع مشروعیت و مقبولیت سیاسی ایجاد می‌کند نه مقبولیت شرعی که اگر می‌خواهد مشروعیت دینی و فقهی پیدا کند، حتماً باید رأی حاکم یا فقیه به آن ضمیمه شود وگرنه هیچ گاه مقبولیت پیدا نخواهد کرد.

به ویژه در زمان غیبت معصوم، مردم تا زمانی که به فقیه جامع‌الشرایط به عنوان حاکم رأی ندهند هیچ گاه نمی‌تواند حاکم اسلامی بشود اما وقتی مردم رأی داده‌اند چون خودش مجتهد است، مشروعیت سیاسی با مشروعیت دینی پیوند می‌خورند و اقبال دینی پیدا می‌‌کند.

رأی اکثریت به تنهایی جایگاه دینی ندارد

در جمع بندی بحث باید بگویم که ما یک عنوان کارشناسان عام یعنی مردم داریم و یک عنوان کارشناسان خاص یعنی متخصصین، داریم. البته معمولا اصطلاح کارناس عام را به کار نمی‌‌برند و به جای آن از اصطلاح «توده مردم» یا «عامه مردم» استفاده می‌‌کنند و در مقابل آن «کارشناس عام» یا «عرف خاص» می‌‌گویند.

وقتی که اکثریت این عرف عام یا عرف خاص یعنی کارشناس نظر خود را اعلام کرد مشروعیت سیاسی پیدا می‌کند. این نظر اگر به رأی و حکم حاکم برسد، مشروعیت دینی نیز پیدا خواهد کرد وگرنه صرف رأی حداکثری جایگاه دینی ندارد هرچند که در ادبیات سیاسی جهان، این یک نوع بنای عقلا است. بنای عقلا را به عنوان یک قرارداد اجتماعی می‌‌توانیم بپذیریم اما نصی در این زمینه نداریم.

پس طبیعتا رأی اکثریت نمی‌‌تواند الزام آور باشد.

حسینی: بله، رأی اکثریت نمی‌تواند الزام‌آور باشد، مگر اینکه همان طور که گفتیم به عنوان بنای عقلا و بنای خردمندان باشد و این اصل پذیرفته‌شده باشد. البته این گونه نیست که شارع مقدس در نصوص ملفوظ و منابع اربعه اسمی از آن آورده باشد، اما به عنوان منطقه الفراغ قابلیت پذیرش را دارد.

در پایان اگر مطلبی برای تکمیل بحث لازم است بفرمایید.

حسینی: در برخی از مقالات و نوشته‌های دانشگاهی یا حوزوی گاهی دیده می‌‌شود که در بحث مشروعیت مجلس، ذهنشان به این سمت معطوف می‌‌شود که قانون گذار خداوند متعال است و ما در عرض او قانون گذار دیگری را در مجلس شورای اسلامی به وجود آورده ایم.

ذهن دور مانده از عرف و اجتماع حکم به عدم مشروعیت قوانین مجلس می‌دهد

ما باید کمی ذهن خود را عرفی کنیم؛ البته نه به معنای سکولار که امروزه در غرب مطرح است بلکه به این معنا که ذهن خود را اجتماعی کنیم. در این صورت به زیبایی بسیاری از مسائل قابل حل است.

به عنوان مثال مجلس تصویب می‌‌کند دخترانی که ۳۷ساله هستند، می‌‌توانند فرزند بی سرپرستی را از بهزیستی بگیرد و بزرگ کند. اینکه تقنین نیست بلکه برنامه ریزی است. معمولا خانم‌هایی که به این سن می‌‌رسند دیگر قابلیت باردار شدن و ازدواج را ندارند بنابراین با این قانون می‌‌تواند به بهزیستی مراجعه کند و با شرایط خاص، کودکی را به فرزندی قبول کند.

آیا مجلس ما با وضع چنین قانون یا آئین نامه‌ای در کنار حکم خداوند حکمی را صادر کرده است؟! خیر این یک نوع قرارداد اجتماعی و بشری است که به واسطه آن قانون گذار ظرفیت‌هایی را ایجاد می‌‌کند و منافاتی با حکم خداوند متعال ندارد.

منبع خبر: وبگاه شبکه اجتهاد

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید