در هفتمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت بررسی شد: نسبت الگوی پیشرفت با اسناد برنامه ای و راهبردی کشور

 

 

 

 

 

نشست تخصصی “نسبت الگوی پیشرفت با اسناد برنامهای و راهبردی کشور” به ریاست دکتر خلیل سعیدی و مهندس حسن ایلانلو برگزار شد.

 

در این نشست تخصصی، 7 مقاله ارائه شدند:

 

مقاله دکتر سید محمدحسن مصطفوی، عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس به موضوع “تحلیل محتوای پیشنویس سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با معیار برخی شاخصهای قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران” اختصاص داشت:

 

امروزه با روند پرشتاب علمی و فناوری، اقتصاد دانشبنیان و جهانی شدن، ظهور اقتصادهای نوظهور قدرتمند، شدت یافتن شکاف کشورها از نظر توسعه و رشد شکاف درآمدی فقیر و غنی، بحرانهای اقتصادی، رشد مهاجران قانونی و غیرقانونی، و عوارض رو به گسترش این تغییرات، طراحی و اجرای برنامههای چشمانداز و توسعه و الگوی پیشرفت کشورها را بیش از پیش اجتنابناپذیر ساخته است.

 

در ایران نیز به رغم وجود اولویتهای دیگر، این اسناد تولید میشود که یکی از آنها پیشنویس سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت میباشد و مسئله این مطالعه، آن است که آیا وزن واژههایی که قابلیت دارند در الگو به کار گرفته شوند، با تأکید بر: اسلامیت، جمهوریت، ایرانیت و نظم و واژههای مرتبط و بهایی که قانون اساسی به این مفاهیم داده، در پیشنویس سند الگو نیز رعایت شده است؟

 

مقاله دکتر حجت ایزدخواستی استادیار اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی به موضوع «تحلیل عملکرد سند چشمانداز و نقش آن در تحقق اهداف الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت: با تأکید بر چالشها، الزامات و فرصتها» اختصاص داشت:

 

سند الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت به عنوان بالاترین سند برنامهای کشور به دنبال فراهم کردن زمینه پیشرفت همه جانبه متناسب با شرایط ایرانی- اسلامی است. در ذیل این سند، سند چشمانداز به منظور دستیابی به وضعیت مطلوب در شاخصهای کلان اقتصادی و اجتماعی در افق سال ۱۴۰۴ تدوین شده است و سیاستهای کلی آن مبنای تنظیم سیاستهای کلی چهار برنامه پنج ساله توسعه قرار گرفته است.

 

نتایج حاصل از تحلیل مقایسهای عملکرد اقتصادی ایران در دوره ده ساله اول (2015-2005) در مقایسه با رقبای اصلی خود در سند چشمانداز، بیانگر این است که علیرغم صرف وقت و منابع فراوان، نتوانسته اهداف مورد نظر را محقق سازد. در بررسی انجام شده، اگرچه جایگاه ایران نسبت به سال شروع اجرای سند چشمانداز در مقایسه با رقبای اصلی خود، در حوزه توزیع درآمد و اندازه دولت نسبتاً بهتر شده است؛ اما در زمینه تولید، اشتغال، تورم، تجارت خارجی، رقابتپذیری و وضعیت محیط کسب و کار جایگاه پایینتری داشته است.

 

مقاله دکتر مجتبی پالوج، استادیار مؤسسه پژوهشهای برنامهریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی و عضو هیئت رئیسه انجمن علمی توسعه روستایی ایران به موضوع «کنترل راهبردی عنصر مفقوده در الگوی پایه اسلامی- ایرانی پیشرفت و نقش سیاستهای کلی در آن» اختصاص داشت:

 

الگو در صورتی کارآمد خواهد بود که همه اجزای آن مناسب طراحی شود و سیستم کنترلی را تعبیه کند، در حالی که کنترل راهبردی که یکی از عناصر و مؤلفه مهم و اثرگذار میباشد، در الگوی پیشنهادی مورد غفلت واقع شده است. کنترل راهبردی به دنبال پاسخ سؤالاتی معطوف به هدف میباشد، سؤالاتی از قبیل: آیا جهتهای کلی متناسب با آرمانها، رسالت‏ها و مجموعه تدابیر مدنظر الگو میباشد؟ آیا نتیجه الگو اهداف و برنامههای همسو و منطبق هستند؟ واقعیت این است که پاسخی در الگو در ارتباط با کنترل راهبردی ملاحظه نمی‏شود. این مقاله درصدد است که با تأکید بر ظرفیت نهادی سیاست‏های کلی، ضمن تبیین ابعاد کنترل راهبردی بر مبنای اصول علمی و تصریح نقش الگو، کارکرد و ویژگی این سیاستهای کلی را به عنوان ابزار کنترل راهبردی در تحقق اهداف الگو به عنوان الگویی کارآمد و مشخص به تصویر بکشد تا بتواند کنترل را در سطح کلان، نظاممند و اثرگذار کرده و از این منظر کارآمدی الگو را افزایش دهد.

 

مقاله دکتر ناصر سیم فروش، استاد ممتاز دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشکی (و دکتر شیما طباطبایی) به موضوع «نسبت الگوی پایه و اسناد بالادستی سلامت و آموزش پزشکی در بیانیه ارزشها: تکمیل مبانی ارزشی الگوی پیشرفت علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران» اختصاص داشت:

 

تعهد نظام سلامت و آموزش پزشکی در پاسخگویی مناسب به نیازهای جامعه و حرکت در جهت سند چشمانداز، همراستا با تحلیل نیازها و تقاضاهای سلامت جامعه، نیاز به تحلیل صحیح از ارزشهای کشور و استفاده از روشهای خلاقانه در تدوین الگوی پیشرفت و نیل به اهداف آرمانی اسناد بالادستی دارد. سیاستهای کلی سلامت و سیاستهای کلی علم و فناوری ابلاغی مقام رهبری، تعیین کننده جهتگیریهای آینده پیشرفت نظام آموزش عالی سلامت و پزشکی هستند. در این اسناد بر ارائه خدمات سلامت و آموزش علوم پزشکی مبتنی بر ارزشهای انسانی- اسلامی و نهادینهسازی آن و همچنین حاکمیت مبانی، ارزشها، اخلاق اسلامی در نظام آموزش عالی تأکید شده است. همچنین برخی ارزشهای بنیادین مانند «عدالت» مورد توجه قرار گفتهاند.

 

لازم است، با تطابق نتایج حاصل از بررسی نسبت مبانی ارزشی الگوی پایه و سیاستهای بالادستی نظام سلامت، تکمیل ارزشهای بنیادین الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت در عرصه آموزش عالی پزشکی و سلامت کشور با رویکرد عینیتر صورت پذیرد. توجه ویژه به آموزههای اسلامی و فرهنگ ایرانی، ارزشهای خاصی را در سلامت و آموزش علوم پزشکی مطرح میکند که میتواند منجر به پیشرفت مکتب پزشکی ایرانی اسلامی ارزش محور با هدف نهایی قرب الهی شود.

 

مقاله دکتر شیما طباطبایی، پژوهشگر پسادکترا، دکترای آموزش پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی (و دکتر ناصر سیم فروش) به موضوع «ارزشهای بنیادین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و اسناد توسعه عرصه آموزش پزشکی: پیشنهادهایی جهت تکمیل مبانی ارزشی الگو» اختصاص داشت:

 

مأموریت نظام آموزش پزشکی کشور، تربیت نیروی انسانی عالم، توانمند، پاسخگو، دارای اخلاق حرفهای، متناسب با فرهنگ اسلامی ایرانی و تلاشگر در زمینه تولید علم و ارائه خدمات کیفی سلامت میباشد. تحقق این هدف نیازمند نهادینهسازی مبانی ارزشی الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت در عرصه آموزش پزشکی است. با توجه به بنیانهای ارزششناسی در الگوی پایه پیشرفت، هدف این تحقیق، تطابق ارزشهای الگوی پایه با اسناد توسعه پزشکی و ارائه پیشنهادهایی جهت تکمیل مبانی ارزشی الگوی پیشرفت در عرصه آموزش پزشکی است.

 

مقاله دکتر حبیب محمودی چناری، دانشجوی دکتری تخصصی دانشگاه تهران، گرایش برنامهریزی محیطی به موضوع «نگاهی بر سیر تحولات نظام اندیشهای در برنامهریزی توسعه روستایی ایران از منظر کیفیت محیطی با تأکید بر برنامههای بعد از انقلاب» اختصاص داشت:

 

روستا، زادگاه تمدن بشری، زیستگاه گروههای انسانی، منبع تغذیه برای جوامع شهری، و فضای جغرافیایی پویا است که با فضاهای مجاور خود دارای ارتباط ارگانیکی است. در نظام توسعه روستایی بعد از انقلاب، شاهد چرخش سیاست برنامهای از رشد به سمت تأمین نیاز اساسی و توجه و تأکید بر مناطق محروم و محرومان میباشیم که سبب وابستگی هر چه بیشتر گروه مولد روستایی به دولت مرکزی شده و اقتصاد محلی مورد بیمهری قرار میگیرد.

 

در تجربه یازده برنامه تدوین شده در نظام برنامهریزی توسعه ایران (به علاوه برنامه ششم در حال اجرا)، در سطح برنامهریزی روستایی توجه به اصل کیفیت، پایداری و رضایتمندی مغفول مانده است. مشارکت به عنوان نکته مرکزی، در تئوری کیفیت محیطی (توسعه پایدار) مورد توجه نبوده و تنها تلاش میشود تا برنامههایی ترمیمی برای کاهش آلام روستاییان در کوتاهمدت اجرا شود. نظام برنامهریزی با فلسفه رشدگرایی و تأمین نیازهای اساسی، نگاه جهادی و رویکردی خطی است و نیازمند یک تغییر نگرش بنیادی از حالت تدافعی و مقطعی به سمت تعامل و پایداری و تنوع بخشیدن به اقتصاد روستاها میباشد.

 

مقاله دکتر جلال بشیریه، مدیر معماری اطلاعات سازمان صدا و سیما به موضوع «معماری الگوی پیشرفت کشور (روششناسی الگوی تفصیلی پیشرفت و الزامات مدیریتی و رسانهای اجرای آن)» اختصاص داشت.

 

الگوی پیشرفت یک سند کلان ملی است که علاوه بر ترسیم تصویری واقعنگرانه نسبت به گذشته، حال و تصویری مطلوب از آینده، میباید در بردارنده روش و ابزاری باشد که تحقق آن را تضمین کند. در مرحله عبور از الگوی کلان پیشرفت به الگوی تفضیلی و تبدیل آن به یک برنامه عمل جامع و مجموعه انتظارات متقابل حاکمیت و مردم، نیازمند طی مراحل و روشهایی هستیم که به آن روششناسی اجرای الگوی پیشرفت میگوییم.

 

برای مدیریت چنین پروژه بزرگ و چند لایهای نیازمند چارچوب و ابزارهای معماری مناسب هستیم تا اهداف متعدد را هماهنگ، منابع را به برنامهها تخصیص و سازمانهای متعدد مؤثر در تحقق هر هدف را همسو و هماهنگ سازد. در نهایت رسانهای که توان همسوسازی جامعه با مجریان الگوی تفصیلی (در زمان مناسب) را داشته باشد، باید دارای ویژگیهای متناسبی باشد.

 

 

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید