موانع معرفتی بوم‌اندیشی توسعه در ایران

 

 

دکتر موسی عنبری در نخستین نشست توسعه و پیشرفت اجتماعی ارایه الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت گفت: همواره قطب عرفان-تکنیک به عنوان رویکرد غالب توسعه در ایران، با سازوکارهای اصلی توسعه غربی (یعنی جدایی‌های توسعه‌ساز) همسو بوده‌اند.

وی که در حضور دکتر منصوره اعظم آزاده و دکتر غلامرضا جمشیدی‌ها به عنوان هيئت رئيسه نشست سخن می‌گفت، با اشاره به اینکه فرایند عام توسعه، محصول انباشت تجربه جهانی بوده است افزود: همه ملل از جمله مردم ایران در تمدن فعلی بشر سهیم هستند و از این رو هر نوع فروکاهی توسعه و ريشه هايش به سرزمين غرب و اروپا، بدون تبصره و ملاحظات علمي خاص، ارزشي صرفا سياسي خواهد داشت.

عضو انديشكده مباني مركز الگوي اسلامي ايراني پيشرفت با بیان اینکه در ایران علیرغم اینکه با منطق اسلامی به مقابله با مبانی نظریه‌پردازی غربی رفته‌ایم، اما در حرکت از فهم مبانی مفهومی به مبانی فرایندی و زمینه‌ای توفیق اندكی داشته ایم، تصریح کرد: مطالعه توسعه، بافت‌محور، تاریخی و تجربه‌ای، تفسیری و هویتی است، اما در رویکردهای علمی ما، عمدتا به شاخص‌‌هاي صوري و منفرد اعم از مبانی، عوامل و کارگزاران توجه داشته‌ایم و به فرايند‌‌هاي کلان جامعه‌شناختي پرداخته‌ایم.

عضو هيأت علمي دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران، تمرکز بر مفاهیم و عوامل در تحلیل آن را نوعی نارسایی روشی قلمداد کرد و اظهار كرد: ما در بعد معنوی، واقعیت توسعه را مساله و نه راه حل پنداشته‌ایم به همین دلیل فرض ناسازگاری را بزرگ کرده‌ایم.

وی با یادآوری اینکه در بعد مادی با فرض مطلوبیت تکنیک و خنثی بودگی آن از ارزش، به استقبال آن رفته‌ایم افزود: در نتیجه این رویارویی‌ها، در پذيرش و همسويي با توسعه و ابعاد آن، پيوسته گرفتار دو رویکرد متفاوت و به تعبير خود نوعي قطب عرفان-تكنيك شده‏ايم كه در آن بوم‏گرايي مطرود بوده است.

دبیر اندیشکده مبانی مرکز با اشاره به اینکه قطب عرفان و تکنیک در همبستگی با سیاست، به سرعت جای نظریه و بینش توسعه را گرفته و علم اجتماعی فرهنگي را از صحنه خارج کرده است گفت: خصیصه بارز هر دو رویکرد، تاریخ‌گریزی، هویت‌گریزی و جمع‌گریزی (تفرد) است؛ و در دعواهای اصلی با نظریه‌پردازی غربی، معمولاً مدافع تكنيك‌گرايي و فرد‌گرايي غربي بوده‌اند.

عنبری افزود: علوم اقتصاد، علوم کلیدی هستند که می خواهند معادله را حل کنند در این معادله مفاهیمی دینی و دانشگاهی نمی‌تواند وارد شوند.

وی خاطر نشان ساخت: با فرض تقدم فرهنگ می‌توانیم مفهوم فرهنگ را مطرح کنیم و فرهنگ سیاست انحصاری بوده و در مقابل فرهنگ اقتصاد نیست.

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید